< Terug naar het nieuwsoverzicht

Handboek verschenen over Joodse Gemeenten in Nedersaksen en Bremen

Onlangs heeft het RHC ‘De Groninger Archieven’ het al in 2005 bij Wallstein Verlag in Göttingen verschenen Historisches Handbuch der jüdischen Gemeinden in Niedersachsen und Bremen aangeschaft. Aan deze monumentale publicatie onder redactie van Herbert Obenaus, David Bankier en Daniel Fraenkel is sinds 1995 gewerkt door een keur van auteurs verbonden aan het Avraham Harman Institute of Contemporary Jewry van de Hebrew University of Jerusalem dan wel het Historischen Seminar van de Universität van Hannover. Het werk bestaat uit twee delen en telt maar liefst 1668 pagina’s en kost 59 euro.

In alfabetische volgorde worden in het boek alle Joodse Gemeenten van Achim tot en met Zeven op het gebied van de huidige deelstaten Nedersaksen en Bremen besproken. Elk artikel begint met een korte statistische en geschiedkundige inleiding. Hierin wordt de territoriale geschiedenis van de desbetreffende plaats besproken. In het Duitsland van vóór de Reichsgründung van 1871 met zijn vele territoria zeker geen overbodige luxe. Vervolgens volgt er enige statistische informatie over bevolkingsaantallen en het aandeel van de joden daarin. Daarnaast is er getracht zoveel mogelijk informatie te geven over de administratieve geschiedenis van een Joodse Gemeente.

Na deze inleiding volgt een historische beschrijving van de desbetreffende Joodse Gemeente. Al naar gelang het belang van de Joodse Gemeente of de beschikbaarheid van bronnenmateriaal of het voorhanden zijn van literatuur kan dit artikel korter of langer zijn. Meteen duidelijk is of en zo ja welke lacunes er nog zijn in de geschiedenis van een bepaalde plaats. Elk artikel wordt afgesloten met een opsomming van de gebruikte bronnen en voorhanden zijnde literatuur.

Het moge duidelijk zijn dat het belang van dit handboek voor geïnteresseerden in de geschiedenis van de Joden in Groningen groot is. Want vooral in de 18e en de eerste helft van de 19e eeuw vestigden zich veel joden vanuit Duitse gebieden in de provincie Groningen. En van hen was het merendeel afkomstig uit een van de plaatsen die in dit handboek beschreven worden. Overigens een mooi voorbeeld van een omissie biedt de beschrijving van Bückeburg. In het artikel is sprake van de circa in 1781 daar aangestelde voorzanger en leraar Israel Samuel. Maar uit door hem overgelegde documenten bij zijn vestiging in Bellingwolde in 1782 blijkt echter dat hij van 1767 tot 1777 in Bückeburg werkte als voorzanger en leraar en vervolgens tot 1782 in dezelfde functies te Glückstadt.